

D3831

བོད་ཀྱི་ལོཙྪ་བ་ཆེན་པོ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཁུ་མདོ་སྡེ་འབར་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤཱུནྱ་ཏཱ་སྱ་སཔྟ་ཏི་བྲྀཏྟི་། བོད་སྐད་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ། འཕགས་པ་འཇམ་ དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།གནས་པའམ་སྐྱེ་འཇིག་ཡོད་མེད་དམ། །དམན་པའམ་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་སྙན་དབང་གིས། །གསུང་གི་ཡང་དག་དབང་གིས་མིན། །གནས་པའམ་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་འམ། །ཡོད་ པའམ་མེད་པའམ་དམན་པ་འམ།།མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུང་གི་དེ་ཁོ་ནའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ ཡིན་པ་འདི་ཅི་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་དག་ཀྱང་འཇུག་པས་བདག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ།།འདིར་བཤད་པ། བདག་མེད་བདག་མེད་མིན་བདག་དང་། །བདག་མེད་མིན་པས་བརྗོད་འགའ་ཝའང་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ཀུན།།མྱ་ངན་འདས་མཚུངས་རང་བཞིན་སྟོང་། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་སྟོང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་བཀའི་ཚིག་གམ། འོན་ཏེ་གང་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་འབའ་ ཞིག་ཡོད།འདིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་འམ། །སོ་སོ་རྣམས་ལའམ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཡོད་མིན་དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམས་སམ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའམ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་མ་ཡིན། །མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །ཆོས་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན། །སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་གནས འགག་མེད།།དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པ་ཞེས་བཤད་པས་སོ། །མེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡོད་མེད་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་ལོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ནི་ཕན་ ཚུན་འགལ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ག་ལ་སྐྱེ།སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགའ་ཞིག་ལས་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མིན། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །སྐྱེ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཕྱིར། །རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། མཐུ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

藏地的大译师释迦比丘库多德巴翻译、校对并最终确定。


在印度语中为'空性七十颂注'，在藏语中为'空性七十颂注'。顶礼圣者文殊智慧菩萨。
住或生灭有无，劣等或平等或殊胜，诸佛依世间言说而说，非依真实义而说。住或生或灭，有或无或劣，平等或殊胜等，这一切都是诸佛依世间言说而说，而非依真实义而说。
此处有人说：所谓'我'等这样的表述，难道是完全不存在的吗？因为'无我'的认知也会生起，所以我是必定存在的。对此回答：无我非无我、我与非我，任何表述都不存在。为什么呢？因为所有可言说的法，等同涅槃，自性空。
此处有人说：'一切事物自性空'这句话是否如同王令？还是说有某种理由可以理解一切事物自性空？对此回答：因为一切事物的自性，在因缘和合或个别或一切中都不存在，所以是空。因为一切事物的自性在因缘或因缘和合或一切事物中都不存在，所以说一切事物自性空。
又：有故非生，无故非生，相违故非有无，无生故无住灭。事物因为已有故不从因生，因为已有即是已存在。无则因为是无故不从因生。有无则因为相违故非生，因为互相矛盾。如此，有和无是互相矛盾的法，因为性质不相容，所以既非有亦非无，何来生？因为无生，所以也无住和灭。
此处有人说：经中说有为法具有生、住、灭三相，生时也显示生，因此有为法从某处而生是存在的。对此回答：已生非所生，未生亦非所生，生时亦非所生，因为是生与未生故。首先，已生非所生。为什么呢？因为已经生起，已生起者非所生。未生也非所生，为什么呢？因为未生故。未生者非所生，因为离开作用、无有力用、非存在，所以非所生。

།སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་ཟད་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པ ཁོ་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མེད་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གསུམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དེ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། རྒྱུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་ཡོད་ འབྲས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ།།དེ་མེད་ན་ནི་རྒྱུ་མིན་མཚུངས། །ཡོད་མིན་མེད་པ་ཡིན་ན་འགལ། །དུས་གསུམ་རྣམས་སུ་འཐད་མ་ཡིན། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འགལ་ཏེ།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་རྒྱུར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྔ་བར་བརྟགས་ན་ནི་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན། འོན་ཏེ་ཕྱི་མར་བརྟགས་ན་ནི་ གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་རྒྱུ་ཅི་དགོས།འོན་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅིག་ཅར་ཡིན་པར་བརྟགས་ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅིག་ཅར་སྐྱེས་པ་གཉིས་གང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན། གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ཅར་དུ་ཡང་རྒྱུར་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གྲངས་འཐད་པའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་གང་དག་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ། །གྲངས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་ན་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གཅིག་མེད་པར་ནི་མང་པོ་དང་། །མང་ པོ་མེད་པར་གཅིག་མི་འཇུག་།དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས། །འབྱུང་བ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་མེད་ན་མང་པོ་མི་འཇུག་ལ་མང་པོ་མེད་ན་ཡང་གཅིག་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡང་རྒྱས་པར་བསྟན་ཅིང་ལུང་འབོགས་པར་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་གཅིག་དང་སེམས་ཐ་དད་པ་ལ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བཤད་པ། རྟེན་འབྱུང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་། །སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་དེ་མ་སྐྱེས། །སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མི་འཐད་ལ། །དུ་མ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་བུ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ནི་སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མི་འཐད་ལ། མང་པོ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་གི་ལྟར་ན་སེམས་གཅིག་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ན་སེམས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཡང་ཡན་ལག་སྔ་མ་སྔ་མ་ཞིག་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་མ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།

在生起之时也不是应当被生起的。为什么呢？那只是已生和未生而已，已生和未生的任何一种，也都如前所说的次第，不是应当被生起的。
其中，首先已生的因为已经生起，所以不是应当被生起的。未生的任何一种，也因为未生，因为远离生起的作用，因为无力，因为不存在，所以不是应当被生起的。
因此，由于除了已生和未生之外，没有其他第三种在生起之时的任何东西，所以也不是应当被生起的。
另外，因为因不合理，所以也是无生的。为什么呢？'果若有，具果之因，若无彼则非因等，非有非无则相违，三时中皆不应理。'若有果，则彼具果者是因。若无彼果，则与非因相等。
果非有非无是相违的，因为无和有不会同时存在。另外，在三时中因也不合理。怎么说呢？首先，如果观察因在前，则是谁的因？如果观察在后，则已成就何需因？
如果观察因果同时，则同时生起的因果二者，何者为因？何者为果？如是在三时中都不合理。
此处有人说：因为数量合理，所以一切事物不是空的。所谓一、二、多等数量是存在的。数量也是在事物存在时才合理，所以一切事物不是空的。
此处回答：'无一则无多，无多一不成，是故依缘生，诸法无相也。'因为若无一则多不成立，若无多则一也不成立，所以诸法是依缘而生，正因如此所以是无相的。
此处有人说：经中广说缘起是以苦为果，传授教法的诸位师长也对一心和异心作了教示，因此一切事物不是空的。
此处回答：'十二缘起支，苦果彼未生，于一心不成，于多心亦尔。'具有苦果的十二缘起支是未生的。它于一心不合理，于多心也不合理。
若依一心，则果与因同时生起。若依异心，则前前支灭后后支非因。因此两种情况都不合理，所以缘起是未生的。

།ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་བརྟགས་ལ། མ་རིག་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྟོན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་རྟག་རྟག་མིན་བདག་མེད་པ། །བདག་མིན་མི་གཙང་གཙང་མ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མེད། །མི་རྟག་པ་ནི་རྟག་པ་མེད་པའོ། །རྟག་པ་ མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མི་རྟག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བཞི་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་མེད། །དེ་མེད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འབྱུང་ལྷག་མའང་དེ་བཞིན་ ནོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་མེད་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་ལ། མ་རིག་པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་འབྱུང་སྟེ། ལྷག་མ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་། མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མིན་འབྱུང་། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་བས། །དེ་གཉིས་ཕན་ ཚུན་རྒྱུ་ཕྱིར་ཡང་།།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་གྲུབ་མིན། །གང་ཞིག་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས། །མ་གྲུབ་དེ་བཞིན་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕ་རོལ་པོ། །མ་གྲུབ་རྐྱེན་གཞན་སྐྱེད་པ་མིན། །རེ་ཞིག་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་དེ་མེད་པར་ཡང་ འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕ་རོལ་མ་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ དག་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། ཕ་བུ་མ་ཡིན་བུ་ཕ་མིན། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ལ། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མིན་ལྟར། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དེ་བཞིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཕ་ཡང་བུ་མ་ཡིན་ལ་བུ་ཡང་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ ཅིག་ཅར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རིམ་པ་འདིས་ཕ་དང་བུ་དག་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་། རྨི་ལམ་ཡུལ་བརྟེན་བདེ་སྡུག་དང་། །ཡུལ་དེའང་མེད་ལྟར་བརྟེན་ནས་གང་། །འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ མེད།།བརྟེན་ནས་གང་ཡིན་དེ་ཡང་མེད། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡུལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། བརྟེན་ནས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས། །མེད་ན་དམན་མཉམ་ཁྱད་འཕགས་ཉིད། །ཡོད་མིན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་མི་འགྲུབ། །རྒྱུ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འདིར་བཤད་པ། རང་བཞིན གྲུབ་བརྟེན་དངོས་མིན་འགྱུར།།མ་བརྟེན་པར་ཡང་ག་ལ་ཡོད། །རང་བཞིན་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་ཞིང་། །རང་བཞིན་ཡོད་པ་མི་འཇིག་གོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བརྟེན་ནས་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་དངོས་པོ་ ཡིན་དུ་ཟད་མོད་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདིར་བཤད་པ། མ་བརྟེན་པར་ཡང་ག་ལ་ཡོད། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་དངོས་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། རང་བཞིན་ཡོད་པར་ནི་འཇིག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

若问为何不生？对此，缘起是从无明因而生起，而彼无明也是缘于颠倒显现，彼等颠倒也因自性空的缘故。
若问为何？无常非常、无我非我、不净非净、苦非乐，因此诸颠倒皆无。无常即是无有常性，若无常性，则与之相对的无常性亦无。其余诸法亦当如是配合。因此诸颠倒皆无。
若无彼等，则无从四颠倒所生之无明，若无彼等，则诸行不生，余者亦复如是。若无彼等颠倒，则无从彼所生之无明，若无无明，诸行不生，余者亦复如是。
复次，无明诸行非无而生，无彼则诸行不生，彼二互为因故，非以自性成立。若自身以自性不成立者，如何能生？是故，他方不成立，其他缘亦非能生。
首先，无明若无诸行则不生。若无彼无明，诸行亦不生，彼二互为因缘而生故，以自性亦不成立。若自身以自性不成立者，如何能生他？是故，他方不成立之诸缘非能生他。
复次，父非子子非父，彼二非互无，彼二亦非同时，如是十二支亦然。首先父非子，子亦非父，彼二非互无，彼二亦非同时。如此次第父子不成立，缘起十二支亦复如是。
复次，如梦境所依之苦乐，及彼境亦无，如是所依缘而生者亦无，所依缘者亦无。譬如梦中依境之乐苦无，如是境亦非有，如是缘起所生者及所缘者亦复如是无。
于此有言：若诸法以自性无，则劣等胜性皆无，种种性不成，从因亦不成。是故诸法以自性无者不应理。
于此回答：自性若成立，依缘非事物，岂能无所依？无性亦不成，有性不坏灭。若诸法以自性有，则不应依缘成事。若思无所依亦为事物，于此回答：岂能无所依？无所依亦不成事物。若无所依亦成事物，则无性不成，有性亦不坏灭，亦不成无。

།ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རང་གི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་འདི་རྟེན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། མེད་ལ་རང་གི་དངོས་པོ་འམ། ། གཞན་དངོས་འཇིག་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་གཞན་དངོས་དངོས་མེད་དང་། །དངོས་དང་རང་དངོས་ལོག་པ་ཡིན། །མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་དེ་ལ་རང་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའམ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའམ། འཇིག་པ ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་དངོས་པོ་དང་། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་རང་གི་དངོས་པོ་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་ཡིན་ན། །འགག་པར་མི་འགྱུར་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ ལ།།གང་ལ་འགག་ཅིང་གང་ལ་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འདོད་ན་ནི་། འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་གང་ལ་འགག་ཅིང་གང་ལ་ སྐྱེ་ཞེས་སྨྲའོ།།འདིར་བཤད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅིག་ཅར་མེད། །དངོས་མེད་མེད་པར་དངོས་པོ་མེད། །རྟག་ཏུ་དངོས་དང་དངོས་མེད་འགྱུར། །དངོས་མེད་དངོས་པོ་མེད་མི་འབྱུང་། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་དག་ཅིག་ཅར་བ་ཡང་མེད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་པུ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་སྙམ་དུ་སེམས་ན་འདིར་བཤད་པ། དངོས་མེད་ མེད་པར་དངོས་པོ་མེད།།གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་པོ་མི་འཐད་དོ་། །མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པར་དེ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། རྟག་ཏུ་དངོས་དང་དངོས་མེད་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་དངོས་ པོ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་དངོས་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ལ།སྐྱེ་བའི་ཚེའམ་གནས་པའི་ཚེ་ནི་ལས་མི་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདིར་བཤད་པ། དངོས་མེད་དངོས་པོ་མེད་མི་འབྱུང་། །དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་ན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། མི་འཇིག་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད། འདིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་མེད་མེད། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད། །དེ་མེད་ན་ནི་དངོས་མེད་མེད། །དངོས་པོ་མེད་པར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་ལ། དངོས་པོ་དེ་ཡང་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར རིགས་པ་འདིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད། །དངོས་པོ་དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་དེ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

所说如是。此处有人说：'自性、他性和无性这样的认知不是无所依，因此诸法不是空性。'
对此回答：'于无中何有自性，或他性如何能灭？因此他性、无性、有性和自性皆是颠倒。'
'无'即是'非有'之意。于此无中，何来所谓自性、他性或灭呢？因此，自性、他性、无性、有性和自性都是颠倒的。
此处有人说：'若诸法是空，则不应有灭也不应有生。本性空者，于何处灭又于何处生？'若诸法本性是空，则不应有灭也不应有生。若认为本性空中有生灭，那么本性空中何来灭又何来生呢？
对此回答：一切法确实是空性。为什么呢？'有与无不能同时，无无则无有，恒时成有无，无无不从有生。'有和无不能同时存在。
如何解释呢？有和无不可能同时存在。若想：'或许只有有'，对此回答：'无无则无有。'因为没有无就不能成立有，没有无常性就没有它。
又：'恒时成有无。'恒时成为有和无常性。若想：'是这样的：无常性恒时随顺于有，在生时或住时不起作用，而是在灭时起灭的作用。'
对此回答：'无无不从有生。'离开有就没有无。因为若无灭就不可能有无常性的特征，若不灭就不能称为无常性，所以永远只是无。
此处有人说：'或许只有无。'对此回答：'无有则无无，非自亦非他，是故无有法，无有则无无。'
无有就无无，而此有非从自生非从他生。因此，由此理可知不存在，所以无是未生的。
无有则无无。若无彼有则彼无亦无。即是说彼之无性也不可能存在。

།གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ ཡོད་པ་ཉིད་ན་རྟག་།མེད་ན་ངེས་པར་ཆད་པ་ཡིན། །དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་མིན། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་ན་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་། །མེད་པ་ཉིད་ན་ནི་ངེས་པར་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེ གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རྒྱུན་གྱི་ཕྱིར་ན་དེ་མེད་དེ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་དངོས་པོ་འགག་།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་འདི་གཉི་གར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་བྱིན་ནས་དངོས་པོ་འགག་པར་འགྱུར་ རོ།།འདིར་བཤད་པ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་མ་གྲུབ། །རྒྱུན་ཆད་པ་ཡི་ཉེས་པའང་ཡོད། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྔར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་བརྟགས་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་ཡང་། རྒྱུན་ཆད་པའི་ཉེས་པའང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་འཇིག་གཟིགས་པས་མྱ་ངན་འདས། །ལམ་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ཕྱིར་མ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཟིགས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་བཤད་པ། འདི་དག་ཕན་ཚུན་བཟློག་ཕྱིར་དང་། །ལོག་པའི་ཕྱིར་ན་མཐོང་བ་ཡིན། །རེ་ཞིག་བཤད་པ་འདི་ནི་གང་མ་སྐྱེས་པ་ཤེས་པ་དེའི་མ་ཡིན་གྱི། གང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མཐོང་གི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་པ་ལས་བཟློག་པར་མཐོང་། འཇིག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ ལས་བཟློག་པར་མཐོང་བ་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་པ་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་ཡང་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་དང་འགག་མེད་ན། །གང་ཞིག་འགག་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་འགག་པ་ཡང་མེད་ན་གང་ཞིག་འགག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར། འདིར་བཤད་པ། གང་ཞིག་རང་ བཞིན་སྐྱེ་མེད་ཅིང་།།འགག་མེད་དེ་ཐར་མ་ཡིན་ནམ། །གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་འ་གག་པ་མེད་པ་དེ་ཐར་པ་མ་ཡིན་ནམ། གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱང་འདས་འགོག་ཆ་དང་། །གལ་ཏེ་ཅིག་ཤོས་ལྟར་བརྟག་པ་། །དེ་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་མིན། ། སྐྱེ་མེད་འགག་པའང་མེད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་པ་ཡིན་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགོག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན གྱི།སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགོག་པ་ནི་ཡོད་དེ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་འགའ་གནས་ཡོད། །དངོས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འགོག་ པ་འགའ་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།མ་བརྟེན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དངོས་མེད་པར་ཡང་དེ་མེད་དེ། །དངོས་མེད་མེད་པར་ཡང་དེ་མེད། །དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ ལྟར་ཡང་འགོག་པ་དེ་མེད་དོ།

再者，若有实法则为常，若无则定断，若有实法则非二者，因此不应承许实法。因为若有实法则成常，若无则成断，若有实法则成二者，因此不应承许实法。
此处有人说：因为相续故无彼，给予因后实法灭。因为生灭相续故不成常断二者，给予因后实法灭。
此处解说：如前此未成，且有相续断过失。我等前已观察实法与无实法二者不能同时存在，因此所承许之相续如前未成。再者，将有相续断之过失。
此处有人说：见生灭故示涅槃道，非因空性。见生灭后示涅槃道，非因空性。
此处解说：此等互相违背故，及颠倒故为所见。且说此非为知未生者，乃为见生灭者，见生违背于灭，见灭违背于生，因为此生灭二者互相违背，且知亦为违背，故见为生灭。因为依生而有灭，依灭而有生，故唯是空性。
此处有人说：若无生灭，何者灭故成涅槃？若无生亦无灭，何者灭故成涅槃？
此处解说：何者自性无生，无灭彼非解脱耶？何者自性无生亦无灭彼岂非解脱？
再者，若涅槃是灭分，及若观待另一者，因此非有非无，无生亦无灭。若涅槃是灭则成断，若非灭则成常，因此涅槃非有非无，而是无生无灭如是涅槃。
此处有人说：有灭且彼恒时安住。此处解说：若有某灭安住，则成无实，若有某灭安住，则成无实且成无所依，如是而说。彼亦不应理，无实亦无彼，无无实亦无彼，灭无论是无实或无无实二者皆无。

།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མཚན་གཞི་ལས་མཚན་གྲུབ་མཚན་ལས། །མཚན་གཞི་གྲུབ་སྟེ་རང་མ་གྲུབ། །གཅིག་ལས་གཅིག་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། །མ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྒྲུབ་བྱེད་མིན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་གཞི་ལས་གྲུབ་ལ། མཚན་གཞི་ ཡང་མཚན་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་ལས་རང་གི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལས་གཅིག་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། །ཕན་ཚུན་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་བོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རིམ་པ་འདིས་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གཉིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་ སྟེ།དངོས་པོ་འདི་དག་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། །ཚོར་བཅས་ཚོར་བ་པོ་སོགས་དང་། །ལྟ་པོ་བལྟ་བྱ་སོགས་ཅིའང་རུང་། །དེ་ཀུན་མ་ལུས་བཤད་པ་ཡིན། །འདིར་སྨྲས་པ། དུས་རིག་པ་དག་དུས་གསུམ་པ་དུ་མར་སེམས་ཏེ་། དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ ནི་ཡོད་དོ།།འདིར་བཤད་པ། མི་གནས་ཕན་ཚུན་གྲུབ་ཕྱིར་དང་། །འཆོལ་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ནི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྟོག་པ་ཙམ། །དུས་ནི་མ་གྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་ནི་མི་གནས་པ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་ བསམ་པའོ།།གང་མི་གནས་པ་དེ་ནི་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། །གང་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གདགས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་མ་གྲུབ་བོ། །གཞན་ཡང་། ཕན་ཚུན་གྲུབ་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལས་གྲུབ་པར་བརྟག་པ་སྟེ། འདས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ད་ལྟར་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། མ་འོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟར་དང་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་གང་གི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དུས་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་ཉིད་ད་ལྟར་ལ་བརྟགས་ནས་ད་ལྟར་ཞེས་བྱ། དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་ལ་བརྟགས ནས་འདས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་འདས་པ་ལ་བརྟགས་ནས་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཆོལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའོ་། །གཞན་ཡང་། བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གྲུབ་ན་ནི་དུས་ཀྱང་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་དེ་ནི་བཙལ་ནས་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འདིར་སྨྲས པ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་སྐྱེ་དང་གནས་ དང་འཇིག་།འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་འདི་གསུམ་མེད། །དེ་ཕྱིར་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར འདུས་བྱས་སམ།འདུས་མ་བྱས་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། འདུས་བྱས་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཞིག་མི་འཇིག་ཞིག་པའང་མིན། །གནས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མི་ གནས་པ་ཡང་གནས་མ་ཡིན།།སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་མ་སྐྱེས་མིན། །འདི་ལ་སྐྱེས་པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

如果问是怎样说的？从事例成立相，从相成立事例，自身不成立。一个从另一个也不成立，不成立不成立不能成立。相也从事例中成立，事例也从相中成立，而不是从自身成立。一个从另一个也不成立，相互也不成立。如是所说。因为以此次第事例和相二者无有成立，所以事例和相不成立，这些事物不能成立。由此说明因和果，及有受和受者等，见者所见等任何，这一切无余皆已说。
此处有人说：时间论者们认为三时是多样的，因此时间是存在的。此处解释说：因不住故及互相成立故，及错乱故自性不成立故，无实故三时，非有唯是分别。时间不成立。为什么呢？因为不住，认为时间是不住的。凡不住者不能执取。凡不能执取者如何能安立？因此不成立。
复次，因互相成立故观待互相而成立，依过去成立现在和未来，依现在成立过去和未来，依未来成立现在和过去，因为观待而成立，所以时间不成立。同一法观待现在称为现在，同一法观待未来是过去，同一法观待过去是未来，因为如是错乱故不成立。
复次，因自性不成立故，此时间以自性不成立，因此是不成立的。复次，因无实故也非有。若实物成立则时间也应成立，然而寻求实物时无有以自性成立。因此时间以自性决定无有成立，仅仅只是分别而已。
此处有人说：一切有为法具有生、住、灭三相，与此相反者是无为法，如是所说，因此有为和无为是存在的。此处解释说：因为生及住与灭，此三有为相非有，因此有为与无为，任何都是非有。所说生、住、灭是有为法的相，观察时不合理故无有。因为彼无有，所以有为或无为任何都不存在。
复次，即使承许有为法，因为观察时不合理故无有。为什么呢？未坏不坏已坏亦非，住者非住不住亦非住，已生不生未生亦非。此中是已生者生呢？还是未生者生呢？其中首先已生者不生。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པའང་སྐྱེ་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་ཞིག་གནས་པའང་། མི་གནས་པ་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འདི་ལ་ཡང་གནས་པ་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།གནས་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཞིག་པ་ཞིག་འཇིག་པར་འགྱུར་བའམ། མ་ཞིག་འཇིག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། །གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཡང་རིམ་པ་འདི་གསུམ་གྱིས་བཙལ་ན་མི་འཐད་པ་དེའི་འདུས་བྱས་མེད་དོ། ། འདུས་བྱས་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་ཡང་། འདུས་བྱས་དང་ནི་འདུས་མ་བྱས། །དུ་མ་མ་ཡིན་གཅིག་མ་ཡིན། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །མཚམས་འདིར་རྣམ་པ་འདི་ཀུན་འདུས། །དཔྱད་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་འདི་ནི་དུ་མ་ཡང མ་ཡིན།གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །མཚམས་འདིར་ཏེ་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདིར་ནི་འདི་ཀུན་འདུས་ཏེ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་དག་གོ་། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་རྣམས་བསྡུས་ཟིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ལས་གནས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་གསུངས། །བླ་མ་ལས་བདག་འབྲས་བུ་དང་། །སེམས་ཅན་ལས་བདག་བྱ་བ་དང་། །ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་མིན་པར་གསུངས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དག་ལས། ལས་ དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྟན།ལས་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས། ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་། དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་དོ། ། འདིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་བསྟན་པ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ལས། །མི་འཇིག་བདག་འཛིན་དེ་ལས་སྐྱེ། །དེ་སྐྱེད་འཛིན་དེའང་རྣམ་རྟོག་ལས། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་མ་སྐྱེས་པས་ནི་དེ་འཇིག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། བདག་འཛིན་དེ་ལས་སྐྱེས། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྐྱེད་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ལས་ནི་རང་བཞིན་འགྱུར། །དེ་ལས་སྐྱེས་ལུས་རྟག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལས་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ལས་དེ ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐེར་ཟུག་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་སྨིན་ཅན་མི་འགྱུར། །ལས་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། དེ་ཕྱིར་ལས་ ཀྱང་བདག་ཏུ་འགྱུར།།གང་གི་ཕྱིར་ལས་དེ་རྟག་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟའོ། །གཞན་ཡང་། ལས་ནི་རྐྱེན་སྐྱེས་ཅི་ཡང་མེད། །རྐྱེན་མིན་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལས་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའང་མེད་ལ། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་།སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དག་དང་འདྲ་བ་དེའི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ།

为什么呢？因为已经生起了。未生起的也不会生起，为什么呢？因为未生起的缘故。已生起的那个是住还是非住而住呢？对此，住的不是住，因为已经住了。非住的也不是住，为什么呢？因为尚未成为住的缘故。那么，是已坏的坏灭呢，还是未坏的坏灭呢？两者都不合理。因为有为法虽然被承认，但用这三个次第来寻找时是不合理的，所以没有有为法。因为没有有为法，所以无为法也不存在。此外，有为和无为，非多非一，非有非无非亦有亦无，在此处所有这些都汇集。经过观察，这有为和无为既非多，也非一，既非有，也非无，也非亦有亦无。在此处，即在这确定的范围内，这一切都汇集，即说明无余一切都汇集。一切即是全部。应当了知这两者的诸相已经收摄完毕。
在此有人说：'业的存在是世尊所说，上师所说我与果报，众生是业的主人，以及诸业不会虚耗。'世尊在诸经中，广泛宣说了业和业果的诸多方面，也说诸业并非无果，诸业不会虚耗，以及众生是业的主人。因此，业和业果是存在的。
对此解释道：因为已经显示无自性，所以从那未生起中，不灭，我执从彼生，彼生执著亦从分别生。因为已经显示业无自性，所以由于它未生起，它就没有灭。此外，我执从彼生起，因此业是由我执所生，而那也是从分别而生。此外，若业成为自性，从彼所生身将成常。如果业成为有自性，那么如此的话，从那业所生的身体也将成为常，即将成为永恒的自性。此外，苦不会成为异熟，那业也不会成为苦的异熟。此外，因此业也将成为我。因为那业是常的缘故将成为我，因为无常即是苦，凡是苦的即是无我的缘故。因此，由于业无自性故无生。因为不生故不会虚耗。
此外，业非缘生亦无有，非缘生起亦不存，业既不是从缘所生，也没有任何从非缘所生。为什么呢？诸行如幻化，如同干闼婆城与阳焰。因为诸行如同干闼婆城、幻化和阳焰一样，所以业自性上是不存在的。

།གཞན་ཡང་། ལས་ནི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་མཚན་ཅན། །འདུ་བྱེད་ཉོན་མོངས་ལས་བདག་ཉིད། །ལུས་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན། །གསུམ་ཀའང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །གང་གི་ ཕྱིར་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་།གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་ཅར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ལས་མེད་ན་ནི་བྱེད་པ་མེད། ། དེ་གཉིས་མེད་པར་འབྲས་བུ་མེད། །དེ་མེད་ཕྱིར་ན་ཟ་བ་པོ། །མེད་པ་ཡིན་པས་དབེན་པ་ནི། །དེ་ལྟར་རིགས་པས་ཀྱང་དཔྱད་ན་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་ལས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་མེད་ན་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་འབྲས བུ་མེད་དོ།།དེ་མེད་ན་ཟ་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཡང་དག་མཐོང་ཕྱིར་ལས་སྟོང་པར། །ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ན་ནི། །ལས་མི་འབྱུང་སྟེ་ལས་མེད་ན། །ལས་ལས་གང་བྱུང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ལས་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ན་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་།།ལས་དེ་མེད་ན་ལས་དེ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། ད་ཅི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡོད། འདིར་བཤད་པ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་ དེ་བཞིན་གཤེགས།།དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྤྲུལ་པ། །སྤྲུལ་པ་མཛད་ལ་སྤྲུལ་དེས་ཀྱང་། །སྤྲུལ་པ་གཞན་ཞིག་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྤྲུལ་སྟོང་། །སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །རྟོག་པ་ཙམ་གང་ཅི་ཡང་རུང་། །དེ་དག་གཉི་ག་ཡོད་པ་ཡིན། །དེ་ བཞིན་བྱེད་པོ་སྤྲུལ་པར་མཚུངས།།ལས་ནི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་དང་མཚུངས། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན། །རྟོག་ཙམ་གང་ཅིའང་རུང་བར་ཡོད། །ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྤྲུལ་པ་མཛད་ལ། སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་གཞན་ཞིག་ སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ན། སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་ཙམ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ལྟར་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། ། གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ལས་ཡོད། །མྱ་ངན་འདས་ལས་བྱེད་པོ་མེད། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ལས་སྐྱེད་པའི། །འབྲས་བུ་སྡུག་དང་མི་སྡུག་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཕན་ཆད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པར་ཡང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་ནི་ལས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས ན་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར།འདིར་བཤད་པ། ཡོད་ཅེས་པ་ཡོད་མེད་ཅེས་པའང་། །ཡོད་དེ་ཡོད་མེད་ཅེས་དེའང་ཡོད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ན་ནི། །གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པར་ཡོད་དོ། ། མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པར་ཡོད་དོ་། །ཡོད་མེད་ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་རྣམས་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

此外，业是烦恼因缘，有为法是烦恼业自性，身是业的因缘，三者皆是自性空。因为业是从烦恼因而生，因为有为法是从业和烦恼因而生，因为身是从业因而生，所以这三者都是自性空。如此，无业则无作者，无此二者则无果，无果故无受者，是故空寂。如此以理推究，果无自性则无业，无业则无作者，无业和作者则无果，无果则无受者，因此是空寂。
再者，若能因真实见而善知业空，则业不生，无业则从业所生者亦不生。此处有问：难道一切皆无，还是有所存在？此处答：是有。若问如何，则如世尊如来，以神通所化现，所化又能化现其他化现。如是如来所化空，何况化现所化现。唯是分别任何事，彼二者皆是有。如是作者同化现，业如化现所化同，自性本来是空寂，分别任何皆可有。
如同世尊如来以神通化现，其所化又能化现他者，业也应如是理解。其中首先如来所化已是自性空，何况化现所化他者。如同仅是分别任何二者皆有，业也是如此。再者，若业有自性，涅槃中无作者，若无则由业所生，善恶果报皆无有。若业有自性，则业自性成就之后无有涅槃。再者，业的作者也无。为何？因为无作者业也能成就。若无自性，则业所生善恶果报也无。
此处有问：经中广说有，如何说无？此处答：有说及有无说，有此有无说亦有，诸佛所说若深思，所说不易能了知。所说有者亦可察，所说无者亦可察，所说有无皆可察。诸佛观察而宣说，一切不易能了知。

།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ་ཡོད་ལ།ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་འབྱུང་ལས་བྱུང་ན། །ཡང་དག་མིན་ལས་གཟུགས་འབྱུང་འགྱུར། །རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཡིན། །དེ་མེད་ཕྱིར་ན་ གཞན་ལས་མིན།།གལ་ཏེ་གཟུགས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ཡང་དག་པར་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མ་ཡིན་པ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཡིན་པའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལས་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། དེ་མེད་ཕྱིར་ན་གཞན་ལས་མིན། །གཟུགས་དེ་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཤེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། མེད་པ་ནི་དེའི་གཞན་ལས་ཤེས་བྱ་བ་མི་འཐད། མེད་པ་དེའི་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ རྣམས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་སྔོན་རོལ་དུ་འགྲུབ་པ་མི་འཐད་དོ།།དེ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་གཞི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གཅིག་པའང་བཞི་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །བཞི་ལའང་གཅིག་ནི་ཡོད་མིན་ན། །འབྱུང་བ་ཆེ་ བཞི་མེད་བརྟེན་ནས།།གཟུགས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན། བཞི་ལའང་གཅིག་ཉིད་མེད་ལ། །གཅིག་པའང་བཞི་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །གཟུགས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་ཕྱིར་གལ་ཏེ། །རྟགས་ལས་ཤེ་ན་རྟགས་དེ་མེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱེད་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་ནའང་རྟགས་མེད་རིགས་མ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། གང་ལ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར། འདི་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྟགས་ལས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདིའི་རྟགས་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་གཟུགས་ཅན་གྱི་བློ་ཡོད་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་ལ་བློ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟགས་བློ་ལ་གཟུགས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ། རྟགས་ལས་ཤེ་ན་རྟགས་དེ་མེད། །རྟགས་དེ་ནི་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་རྟགས་བློ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་ནའང་རྟགས་མེད་རིགས་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་གཟུགས་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན། ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གཟུགས་ཡོད་པའི་རྟགས་མེད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།རྟགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་འཛིན་འགྱུར་ན། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་འཛིན་འགྱུར། །མེད་ལས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་བློས། །གཟུགས་མེད་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཟུགས་འཛིན་པར་གྱུར་ཏེ་། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

于此说道：在此认为色是由大种所成而存在，其余非色法的诸法也随应而存在。对此解释道：若色从大种生，则从非真实生色，非从自性生，因无故非从他。若认为色是从大种所成，如此则色从真实而生，所谓'从非真实'是说从非自性而说。如此色非从自性。
于此说道：确实如此，非从自性，而是从他，诸大种亦如是。对此解释道：因无故非从他。色非从他生。为何？因为彼无故，因为他无故。如何？如此，因为自性未成立故，从他生不应理，无法说是从他生，无法说是他。
复次，因为彼等大种本身不存在故，若认为此中相从生者得成，则彼相在诸大种之前成立不应理。彼未成立故，所相大种亦未成立。一非有四，四亦无一，大种四无所依故，色如何得成？因此，四中亦无一性，一亦无四性故，依于无有四大种，色如何得成？所谓'无'即是说非有。
复次，因极不可取故，若谓从相则无相，因从因缘生故。即使有亦无相不应理。因极不可取故，色即是非有。为何？因极不可取故，色即是极不可取性，于何处取不可得，彼如何有？
于此作是念：从相，若有此相色想之心、有色之心，则色得成，因为于无义之处心不趣入故，从相心中思维有色。对此解释道：若从相知则无彼相。彼相无，即非有。为何？因从因缘生故。彼相心从因缘生故，是故彼无。
复次，即使有亦无相不应理。假使彼色存在，即使如此，色有之相无不应理，无相不应理。复次，若色可取，则应取自性，从无因缘所生之心，无色如何能取？若色可取，如是则应如自性，应取自体。如是说。彼亦未见，以彼故于彼非取。

།གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་དེས གཟུགས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར།འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་གཟུགས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་མང་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་ཚེ་བློ་འབྱུང་སྐད་ཅིག་པས། །གཟུགས་སྐྱེས་སྐད་ ཅིག་མི་འཛིན་ན།།དེ་ཡིས་འདས་དང་མ་འོངས་པའི། །གཟུགས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་གཟུགས་དང་བློ་འདི་གཉི་ག་ཡང་སྐད་ཅིག་ཡིན་པར་བསམས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བློ་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་གཟུགས་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མི་འཛིན་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་འདི་ནི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཡང་གཟུགས་འཛིན་པར་ མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ནམ་ཡང་ཁ་དོག་དབྱིབས། །ཐ་དད་ཉིད་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད། །དེ་གཉིས་གཟུགས་སུ་གྲགས་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཐ་ དད་དུ་འཛིན་པ་འཐད་པར་འགྱུར་།གང་གི་ཚེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དེ་དག་གཟུགས་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། མིག་བློ་མིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །གཟུགས་ལ་ཡོད་མིན་བར་ནའང་མེད། །མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ། །ཡོངས་ སུ་རྟོག་པ་ལོག་པ་ཡིན།།དེ་ནི་བརྟགས་ན་མིག་གི་བློ་ནི་མིག་ལ་ཡང་མེད། གཟུགས་ལ་ཡང་མེད། དེ་གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མེད་ན། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ ཡོད་།དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་ལ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲའོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མིག་བདག་མི་མཐོང་ན། །དེ་གཟུགས་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའང་དེ་དང་འདྲ། །མིག་དེ་རང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །དེ་ནི་གཞན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །གཟུགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ། །སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའང་དེ་བཞིན་སྟོང་། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་གཟུགས རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་།།ཞེས་མཐུན་པར་བསྟན་ཏེ་། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་། འདི་ལ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་བདག ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཞན་ནི་མིག་དང་བློ་ཡིན་ནོ། །བློ་དང་བཅས་པའི་མིག་དེ་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།

由于自性空的缘故，从缘而生的心识，如何能执取不存在的色法？对此有人说：经典中多处说到执取过去和未来的色法，因此执取色法是存在的。对此解释道：当心识生起刹那，不能执取色法生起的刹那，那么它如何能了知过去和未来的色法？
关于这一点，色法和心识二者都是刹那性的，当心识生起是刹那性的，不能执取色法生起的刹那，那么如何能了知过去和未来的色法呢？因为是不可能的缘故，所以不能了知。'如何'是表明明显的意思。这个道理是完全不执取色法的。
此外，即使承认颜色和形状，执取色法也是不合理的。为什么呢？因为任何时候颜色和形状都不是有差别的，没有差别就不能执为一体，这二者被称为色法的缘故。如果颜色和形状二者是有差别的，那么执取它们为差别是合理的。当认为颜色和形状是色法时，就不合理了。
此外，眼识不在眼根中，不在色法中，也不在中间，依靠眼根和色法，遍计执它是颠倒的。经过观察，眼识既不在眼根中，也不在色法中，也不在二者之间，那么遍计执它依靠眼根和色法而生是颠倒的。
有人说：眼等处是存在的，它们的境界所见等是存在的。其中眼根见色法，耳根等也相应如是。对此解释道：如果眼根不见自己，它如何能见色法？因此眼根和色法无我，其余处也是如此。眼根以自性空，它以他性空，色法也同样是空的，其余处也同样是空的。
'同样'是指，如同色法以自性和他性空那样，其余处也以自性和他性空，这样相应地显示。因此，色法以自性和他性空。
此外，因为是缘起的缘故也是空的。在此，色法以大种为因而成就，那是依缘而成就的，凡是依缘成就的就没有自性成就，因此色法以自性空。以他性也是空的，它的他性是眼根和心识。具有心识的眼根是有境，色法是境，凡是境的就不是有境。

།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བློ་ནི་ནང་ ཡིན་ལ་གཟུགས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་ཕྱི་རོལ་ཡིན་ཏེ།ནང་གི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་ངོ་། །གང་ལས་ཤེ་ན། བློ་ཉིད་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཇི་ལྟར་བརྟེན་གྲུབ་ཡིན་ཞེ་ན། བློ་ཉིད་ནི་རྟོགས་བྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དེ་། དེ་ལྟ་བས་ན་བློ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་ནི་དོན་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་། །གཟུགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་རང་གི་བདག ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཟུགས་ཇི་ལྟར་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་ཀུན་ལ་ཡོད་མ་ ཡིན།།ཞེས་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་། །བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིག་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་སྟེ་མིག་ཉིད་ནི་ བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་།།གང་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་ གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དེའི་གཞན་གྱི་བློ་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་བློས་ཀྱང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བློ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མིག་ནི་བདག་ཉིད་མཐོང་གི་།བློ་ནི མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བློ་ནི་དོན་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བློ་ཡིན་ལ། མིག་གིས་ནི་བདག་ཉིད་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ནི་འབྱུང་བ་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་གི་རང་ བཞིན་ཡིན་ནོ།།དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བློ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཟུགས་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་བློ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། གལ་ཏེ་མིག་བདག་མི་མཐོང་ན། །དེ་གཟུགས་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ།།འདིར་བཤད་པ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་དེ་རང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །དེ་ནི་གཞན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །དེ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། །སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའང་དེ་བཞིན་སྟོང་། །འདི་ལ་མིག་ནི་ རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་།།རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཡིན་ནོ།

因此也是空无他性。从另一个角度来说，心识是内在的，而色法是所行境及外在的，由于不是内在的缘故，所以也是空无他性。为什么呢？因为心识本身是依缘而生的。如何是依缘而成呢？心识是依于所知等而成立的。凡是依缘而成的，就没有自性。因此，心识没有自性。所以说心识能执取细微等境这种说法是不合理的。
色法也是如此，是指与此相同。就如同眼根空无自性和他性一样，色法也空无自性和他性。色法如何空无自性和他性呢？如前所说：'因为一切事物的自性，于一切处皆不存在。'若详细观察，一切事物都是不存在的，这是说一切事物都无自性的意思。'空'是指不可得的意思。
眼根因为是依缘而生故空，眼根本身是依缘而成的。凡是依缘而成的，就不能成立为自性，因此眼根空无自性。如果认为存在他性，那也是不合理的。为什么呢？哪里没有自性，哪里就不可能有他性，所以也无他性。因此空无他性。
从另一个角度来说，空无他性是指它也空无他者的心识，意思是说眼根也空无心识。为什么呢？因为眼根不具有认知，由于无认知者不可能成为有认知的自性，所以也空无他性。而且心识本身也是空的。
对此有人说：眼根能见自身，而心识则不能。为什么呢？因为心识是能取者，由于心识能取细微等境，所以是心识，而眼根能见自身。比如，眼根是清净大种的自性，那是眼根的本性。唯有心识才是能取者。同样，唯有心识才能取色彩和形状差别等色法。因此，你所说的'如果眼根不见自身，怎么能见色法？'是不合理的。
对此回答说：不是那样的。为什么呢？眼根空无自性，它空无他性，如是空无色法，其余处也同样空。在此，眼根空无自性。所谓自性就是自身。

།གལ་ཏེ་མིག་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ན་དེས་གཟུགས་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་བདག་མེད་དེ་རང་བཞིན་མེད་དོ། ། ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ནི་བདག་མེད་དོ། །མི་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ། རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་བདག་ཉིད་མེད་དེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཅིག་རེག་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། ། དེ་ཚེ་གཞན་རྣམས་སྟོང་པ་ཡིན། །སྟོང་པའང་མི་སྟོང་མི་སྟོན་ཏེ། །མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚེ་གཞན་རྣམས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཡིན་པའང་མི་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ལ། མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་མི་བརྟེན ཏོ།།གཞན་ཡང་། གསུམ་པོ་ཡོད་མིན་མི་གནས་པའི། །རང་བཞིན་འདུ་བ་ཡོད་མིན་པས། །དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །གསུམ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་མེད་པ་མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་འདུ་བ་མེད་དོ། །འདུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པ་མེད་དེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་མེད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། ནང་དང་ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་ཤེས་མེད། །སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་། །གང་གི་ ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མེད་དེ།སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེད་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་ བྱ་བརྟེན་ནས་།།འབྱུང་བས་ཡོད་མིན་ཤེས་པ་དང་། །རྣམ་ཤེས་བྱ་མེད་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར། །རྣམ་ཤེས་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བསྟན་པས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། ཐམས་ཅད་མི་རྟག་མི་རྟག་པའམ། །ཡང་ན་རྟག་པ་ཅི་ཡང་མེད། །དངོས་ཡོད་རྟག དང་མི་རྟག་ཉིད།།ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ག་ལ་ཡོད། །ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའམ་རྟག་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དངོས་པོ་དེ་དག་ག་ལ་ཡོད་དེ། མེད་ དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།རྐྱེན་སྐྱེས་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །འབྱུང་སྟེ་དེ་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་པའི་རྐྱེན་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྐྱེན་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བྱུང་པ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་མེད་དོ།

如果眼睛的自性不能被看见，那它怎么能看见色法呢？因为连自身都看不见，色法也看不见，所以眼睛是无我的，没有自性。
而且色法也是无我的。就像不显现的不是色法一样，其余处也是如此。以同样的次第，其余处也都是无我的，没有自性。
此外，如果一个接触同时发生，那时其他都是空的。空性不依靠不空，不空也不依靠空性。当一处与接触同时发生时，其他都是空的。空性不依靠不空，不空性也不依靠空性。
此外，三者既不存在也不安住，自性和聚合都不存在，因此以自性而言没有接触，因此没有感受。三者不存在，不安住的自性们没有聚合。因为没有聚合，所以以其自性而言没有接触，也就是说没有由此产生的接触。因为没有接触，所以没有感受。
此外，依靠内外处而产生识。因此识不存在，如同海市蜃楼幻化般空无。因为依靠内外处而产生识，所以那个识也不存在，如同海市蜃楼幻化般空无。
如果认为识能作为能识，这也不合理。为什么呢？识依靠所识而生，故不存在能识和所识，因此没有能识。因为识是依靠所识而生，所以不存在。因为没有所识和识，所以识也是不存在的。
有人说：说'一切无常'，通过显示一切无常也显示了不空性。对此回答：一切无常是无常的，或者说根本没有常与无常。如果实有是常或无常，怎么会有这样的存在？'一切无常'这句话在此应当理解其意趣，因为无常或常都不存在。如果实有存在，它应该是常或无常，但这些实有怎么会存在呢？是不存在的。
有人说：如此在经中广泛宣说，贪欲、嗔恨和愚痴是存在的。对此回答：由可爱、不可爱、颠倒等缘而生起贪嗔痴，因此以自性而言，贪欲、嗔恨和愚痴不存在。因为贪欲、嗔恨和愚痴是从可爱缘、不可爱缘和颠倒缘中产生的，所以以自性而言，贪欲、嗔恨和愚痴是不存在的。

།གཞན་ཡང་། གང ཕྱིར་དེར་ཆགས་དེར་སྡང་དེར།།རྨོངས་པ་དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ནི། །རྣམ་རྟོག་གིས་བསྐྱེད་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཆགས། དེ་ཉིད་ལ་སྡང་། དེ་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་གིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། དེ་བཤད་པ། རྣམ་བརྟག་བྱ་གང་དེ་ཡོད་མིན། །བརྟག་བྱ་མེད་རྟོག་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། །བརྟག་བྱ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟོང་། །རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པར་ག་ལ འགྱུར་ཏེ།རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། ཡང་དག་མཐོང་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བཞི་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་མེད། །དེ་མེད་ཕྱིར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འབྱུང་ལྷག་ མའང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་དེ་མེད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། གང་བརྟེན་གང་སྐྱེས་དེ་དེ་ལས། །སྐྱེས་དེ་ དེ་མེད་མི་འབྱུང་ངོ་།།དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་དང་། །འདུས་མ་བྱས་ཤིང་མྱ་ངན་འདས། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞི་བ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞི་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་དངོས་རྣམས། །ཡང་དག་པར་ནི་རྟོག་པ་གང་། །བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་འཛིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྟོན་པས་མ་རིག་གསུངས། །དེ་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །གཞན་ ཡང་།ཡང་དག་མཐོང་ཕྱིར་དངོས་སྟོང་པར། །ལེགས་ཤེས་མ་རིག་མི་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་མ་རིག་འགོག་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགག་།དངོས་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་ཤེས་ན་མ་རིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ མ་རིག་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལ་བཅུ་གཉིས་འགོག་གོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་བུར་དང་། །ཆུ་ཡི་དབུ་བ་མཚུངས་པ་སྟེ། །རྨི་ལམ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འདྲ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྒྱུ་མ་ དང་།སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་དེ་དག་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དངོས་འགག་མེད། ། འདི་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའང་མེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་སྟོང་པ་ཡིན། །བཙལ་ན་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་ལ། འདི་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།

再者，由于对彼贪著、对彼嗔恨、对彼愚痴，因此彼等是由分别念所生，分别念也非真实存在。由于对同一事物生贪，对同一事物生嗔，对同一事物生痴，因此贪欲、嗔恨、愚痴等是由分别念所生。再者，分别念也非真实，凡是能生起贪欲、嗔恨、愚痴的那些分别念，也都非真实存在。若问如何不存在，对此解释：所分别对象本不存在，无所分别何有分别？因此由缘所生故，所分别与分别皆空。所应分别的对象本不存在，若无所分别之对象，分别念又怎能存在？因为是由缘所生，所以所分别对象自性本空，分别念也自性本空。
再者，由于如实见故，无从四颠倒所生之无明，由于无彼故，诸行不生，余者亦复如是。如是由于如实了悟，则不生从四颠倒所生之无明。由于彼不存在故，因无明不存在故诸行不生，如是余者亦不生。
再者，依何所生，彼从彼生，彼若无则不生。有与无、有为与无为及涅槃。依何而生者，彼即从彼而生，若无彼则不生。有与无寂灭，有为与无为寂灭，及涅槃。
再者，从因缘所生诸法，若执著为依止之事物而见、分别、执取，此即佛说为无明，由此生十二支。再者，由如实见故，善知诸法性空，则无明不生，此即无明灭，因此十二支灭。诸法自性本空，如实善知则无明不生，此即无明灭。因此十二支灭。何以故？诸行如同乾闼婆城、如幻、如阳焰、如水泡、如水沫，如梦、如旋火轮。由于观察诸行如幻、如阳焰、如乾闼婆城，因此善知彼等自性本空则无明不生，此即无明灭，因此十二支得灭。
自性中无法可灭，此中亦无无法，从因缘所生之有法与无法皆空。若寻求，胜义中无任何自性之法，此中亦无任何无法，从因缘所生之有法与无法皆是空性。

།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་པ་ཡིན་པས་དངོས་རྣམས་ཀྱིས། །རྟེན་འབྱུང་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །མཚུངས་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྟན། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པས། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་འདི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།དམ་པའི་དོན་ནི་དེར་ཟད་དོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་བརྟེན་ནས་སུ། །སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་འཕགས་། །དོན་དམ་པར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཟད་དོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས། སྣ་ཚོགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་ཟད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་བསྟན་མི་འཇིག་།ཡང་དག་ཆོས་བསྟན་ཅི་ཡང་ མེད།།དེ་བཞིན་གཤེགས་བཤད་མ་རྟོགས་ནས། །དེ་ཕྱིར་སྒྲུབ་རྟོག་མེད་འདིར་སྐྲག་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འཇིག་ལ། ཡང་དག་པར་ན་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བརྟེན་པའི་དོན་དམ་པར་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་བཤད་པ་མ་རྟོགས་ནས་དེའི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་རྟོག་པ་མེད་པ།མཚན་ཉིད་མེད་པ་འདི་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་བརྟེན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་། འཇིག་རྟེན་སྒྲུབ་འདི་འགོག་མི་མཛད། །རྟེན་འབྱུང་གང་དེ་རང་བཞིན་མེད། །ཇི་ལྟར་དེ་ ཡོད་ཡང་དག་ངེས།།འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་མི་འགོག་གོ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན། གང་མེད་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེའི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དད་ལྡན་ཡང་དག་ཚོལ་ལྷུར་ལེན། །ཆོས་བསྟན་གང་ ལའང་མི་བརྟེན་གང་།།སྒྲུབ་འདིར་རིགས་པས་རྗེས་གཉེར་ཏེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་སྤངས་ནས་ཞི། །དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་ཚོལ་བ་ལྷུར་ལེན་པ། ཆོས་བསྟན་པ་གང་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པ་འགག་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་འདི་རིགས་པས་རྗེས་སུ་གཉེར་ཞིང་། རྗེས་སུ་འདོད་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྤངས་ནས་ཞི་ བར་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་འདི་ཤེས་ནས། །ལྟ་ངན་དྲ་བའི་རྟོག་པ་ལྡོག་།ཆགས་རྨོངས་ཁོང་ཁྲོ་སྤང་ཕྱིར་ཏེ། །མ་གོས་མྱ་ངན་འདས་ཉེར་འགྲོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་ ་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

一切诸法以自性空，诸法缘起，如来无与伦比地宣说。一切诸法以自性空故，诸法缘起，如来已经宣说。
胜义谛就是如此而已。佛世尊依世间名言，宣说一切种种皆为殊胜。胜义谛中，一切缘起法皆以自性空，就是如此而已。佛世尊依世间名言，宣说一切种种皆为真如而已。
不坏世间所说法，实际未说任何法，不解如来所说故，是故怖畏无分别。世间所说法不坏，而实际上从未说法。如是不知所依胜义，不解如来所说故，是故愚者于无分别、无相之法生起恐怖。
此缘此生如是说，不遮世间此成立，缘起即是无自性，如何有此真实定？'此缘此生'如是说的世间成立并不遮破。缘起之法即无自性，无者如何有，此为其定论。
具信专求真实者，不依任何所说法，以理寻求此成立，离有无后得寂静。具信专求真实者，不依任何所说法，以理追求此成立，断除有无得寂静。
若知此缘起性已，恶见网中诸分别，贪痴嗔恚为断故，无染趣近涅槃去。
《七十空性论释》圣者龙树菩萨造圆满。
印度堪布吉那弥札及大校译师班智达耶喜德等校订润色。
